Tê liệt khi ngủ là tình trạng mất khả năng cử động tạm thời xảy ra ngay sau khi chìm vào giấc ngủ hoặc ngủ dậy bị tê liệt người, đôi khi liệt người khi ngủ. Bạn vẫn nhận thức được trong khi nó xảy ra, thường liên quan đến ảo giác và cảm giác nghẹt thở. Những giai đoạn tê liệt khi ngủ này liên quan đến các yếu tố của cả lúc ngủ và lúc thức, đó là một phần lý do tại sao chúng có thể làm phát sinh các triệu chứng đau. Tê liệt khi ngủ là một dạng mất ngủ, nó có thể kéo dài từ vài giây đến vài phút và thường xảy ra khi người bệnh nằm ngửa. Chứng tê liệt khi ngủ thường xảy ra ở những bệnh nhân mắc chứng ngủ rũ.
Mặc dù nó không gây ra bất kỳ tổn hại nào về thể chất, nhưng cảm giác không thể di chuyển có thể rất đáng sợ và gây ra lo lắng đáng kể. Nhiều người gặp phải các triệu chứng bổ sung làm tăng thêm chấn thương của họ. Bao gồm các:
- Cảm nhận được bước chân, giọng nói, bóng tối, v.v.
- Áp lực lên ngực
- Cảm giác trôi nổi, bay bổng hoặc trải nghiệm ngoài cơ thể
- Cảm giác nghẹt thở như bị bóp cổ
- Những ảo giác này rất có thể liên quan đến sự lo lắng
Có ba yếu tố chính trong một giai đoạn tê liệt khi ngủ và tất cả đều phải có để có thể chẩn đoán:
- Bệnh nhân có nhận thức rằng họ đang tỉnh
- Bệnh nhân nhận thức được môi trường xung quanh của họ
- Bệnh nhân hoàn toàn không cử động được (mất trương lực cơ)
Đây là những đặc điểm chính của một giai đoạn tê liệt khi ngủ cổ điển. Trên thực tế, mọi người đang ngủ đều bị tê liệt khi ngủ trong giai đoạn REM của họ.
Cơ thể có thể nghỉ ngơi, mặc dù tâm trí vẫn tiếp tục hoạt động. Trong rối loạn tê liệt khi ngủ, giai đoạn mất trương lực đi kèm với sự tỉnh táo và nhận thức bất thường này – điều này có thể khiến người bị ảnh hưởng vô cùng lo lắng, ngay cả khi không có triệu chứng nào khác đi kèm với giai đoạn này.
Đối với hầu hết mọi người, tê liệt khi ngủ không phải là một vấn đề nghiêm trọng. Nó được phân loại là một tình trạng lành tính và thường không xảy ra đủ thường xuyên để gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Tuy nhiên, ước tính có khoảng 10% số người bị các đợt tái phát hoặc khó chịu hơn khiến chứng tê liệt khi ngủ trở nên đặc biệt khó chịu. Kết quả là, họ có thể nảy sinh những suy nghĩ tiêu cực về việc đi ngủ, giảm thời gian dành cho giấc ngủ hoặc gây lo lắng xung quanh giờ đi ngủ khiến họ khó đi vào giấc ngủ hơn. Thiếu ngủ có thể dẫn đến buồn ngủ quá mức và nhiều hậu quả khác đối với sức khỏe tổng thể của một người.
- Các đặc điểm xác định tê liệt trong giấc ngủ:
Trong các tài liệu y khoa, hai loại tê liệt giấc ngủ thường được nhắc đến:
- Chứng tê liệt khi ngủ cô lập là một chứng rối loạn thần kinh khiến não bộ không thể kiểm soát đúng mức độ thức và thường dẫn đến chứng tê liệt khi ngủ.
- Tình trạng tê liệt khi ngủ tái phát liên quan đến nhiều đợt theo thời gian dài.
Trong nhiều trường hợp, hai đặc điểm xác định này được kết hợp để mô tả tình trạng tê liệt khi ngủ cô lập tái phát (RISP), liên quan đến các trường hợp tê liệt khi ngủ liên tục ở một người không mắc chứng ngủ rũ.